دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران زن در توسعه و سیاست 2538-3124 24 1 2026 04 21 Evaluation of the “Family and Youth Population Support Law” in Supporting Student Mothers: Evidence from Lived Experience in Higher Education ارزیابی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در حمایت از مادران دانشجو: شواهدی از تجربۀ زیسته در آموزش عالی 149 181 106880 10.22059/jwdp.2026.412009.1008611 FA لیلا بهرامی دکتری مطالعات زنان (گرایش حقوق زن در اسلام)، گروه مطالعات زنان، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0009-0002-6737-5897 Journal Article 2026 02 26 The “Family and Youth Population Support Law,” as one of the macro-population policies of the Islamic Republic of Iran, was enacted in 2021 aimed for supporting and motivating childbearing. Yet, the practical realization of these supports in the daily lives of target groups, especially student mothers, requires evaluation based on empirical evidence. This study, employing a qualitative approach and an interpretive phenomenological method, addresses the implementation of Article 26 of this law from the perspective of the lived experience of student mothers in the academic environment and utilizes their experiences as policy evidence. Data were gathered through in-depth semi-structured interviews with 22 student mothers across diverse universities and educational levels. The findings demonstrate that six main categories articulate the lived experience of student mothers: suspension of academic life in the absence of effective institutional support; financial uncertainty in the absence of sustainable policy support; care-related anxiety due to the absence of supportive academic infrastructure; heterogeneity of informal support networks with institutional requirements; experiences of stigmatization and symbolic exclusion in the academic environment; and the exhausting encounter with ambiguous, non-binding bureaucracy. The results underline that the transition from formal legislation to institutional, dignity-based, and justice-oriented implementation is an essential condition for the effectiveness of population policies in supporting student mothers and preventing the waste of human capital in the higher education system. قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» به‌عنوان یکی از سیاست‌های کلان جمعیتی جمهوری اسلامی ایران، با هدف حمایت و تشویق به فرزندآوری در سال 1400 تصویب شد. بااین‌حال، میزان تحقق این حمایت‌ها در زیست روزمرۀ گروه‌های هدف، به‌ویژه مادران دانشجو، نیازمند ارزیابی مبتنی بر شواهد تجربی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری، به ارزیابی اجرای مادۀ ۲۶ این قانون از منظر تجربۀ زیستۀ مادران دانشجو در محیط دانشگاهی می‌پردازد و تجارب آنان را به‌مثابۀ شواهد سیاستی مطالعه می‌کند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافتۀ عمیق با ۲۲ مادر دانشجو در دانشگاه‌ها و مقاطع تحصیلی مختلف گردآوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد تجربۀ زیستۀ مادران دانشجو در قالب شش مقولۀ اصلی صورت‌بندی می‌شود: تعلیق زیست تحصیلی در غیاب حمایت نهادی مؤثر، ناامنی مالی در نبود پشتیبانی سیاستی پایدار، اضطراب مراقبتی ناشی از نبود زیرساخت‌های حمایتی دانشگاهی، ناهمگونی شبکه‌های همیار غیررسمی با نیازهای نهادی، تجربۀ انگ‌زنی و حذف نمادین در محیط دانشگاهی و مواجهۀ فرساینده با بروکراسی مبهم و غیرالزام‌آور. نتایج پژوهش تأکید می‌کند که گذار از قانون‌گذاری صوری به اجرای نهادمند، کرامت‌محور و عدالت‌محور، شرط اساسی اثربخشی سیاست‌های جمعیتی در حمایت از مادران دانشجو و جلوگیری از اتلاف سرمایۀ انسانی در نظام آموزش عالی است. https://jwdp.ut.ac.ir/article_106880_bf55b90ea69ad9321b62b92cae27bc9b.pdf