دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانزن در توسعه و سیاست2538-312424220260622Gender and the Iranian Family: Feminine Strategies for Sustaining Family Lifeجنسیت و خانوادۀ ایرانی: راهبردهای زنانۀ نگهداشت زندگی خانوادگی24526310742910.22059/jwdp.2026.411180.1008605FAسمیهعرب خراسانیاستادیار جامعهشناسی، گروه مطالعات زن و خانواده، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.0000-0002-5733-9764Journal Article20260214Diverse objectives and multiple perspectives have been employed to resolve the preservation of family life. A perspective that emphasizes family maintenance strategies is rooted in gender-prescriptive expectations that are imposed on women within the gendered and mono-sex–oriented institution of the family. The objective of this investigation is to examine the strategies of 15 married women through semi-structured interviews, utilizing a grounded theory approach. The participants were married at the time of the interviews and were selected through theoretical sampling.The sample was designed to represent the diversity of marital conditions and the sex composition of children, and it included both employed women and caregivers. The duration of marriage among participants varied from three to thirty years. According to the interview data analysis, married women prioritize family life over their own identity. The core strategy is comprised of three interrelated subsidiary strategies: extra-individual strategies, which involve the mobilization of spousal capacities to align with and support the husband; feminine strategies as wives, which involve the mobilization of spousal capacities to support the husband; and husband-oriented strategies, which are characterized by prioritizing the husband’s preferences and demands. These strategies are designed to support the preservation of the family. The Elimination of the Self entails the partial renunciation of one's individual identity and femininity, as well as the prioritization of conjugal and maternal identities. While maintaining family life through high-quality spousal relations, securing the husband’s satisfaction, managing parent-child relationships—particularly preserving the father’s position in the eyes of children—and managing family crises, women strive to become the husband's desired spouse and the children's ideal mother by going through this process.حفظ زندگی خانوادگی همواره از مناظر گوناگون موضوع مطالعه بوده است. از جملۀ آنها راهبردهای زنانۀ نگهداشت خانواده مبتنی بر تجویزهای جنسیتی به زن در سه موقعیت زنانگی، همسرانگی و مادرانگی است. این نوشتار با هدف کشف این راهبردها، به روش نظریۀ دادهبنیاد و در گفتوگو با پانزده زن متأهل انجام شده است. مشارکتکنندگان طبق اصول نمونهگیری نظری انتخاب شدند و همگی دارای حداقل یک تجربۀ ازدواج، متأهل در زمان مصاحبه، شاغل و خانهدار، و مادر بودند و در شرایط خودگزارشی متفاوتی از رضایت قرار داشتند. مدت ازدواج آنان سه تا سی سال بوده است. تحلیل و بررسی متن گفتوگوها بیانگر آن است که راهبرد محوری زنان متأهل حذف خود به نفع زندگی خانوادگی است. این راهبرد محوری به سه زیرراهبرد دیگر، شامل راهبردهای برونفردی (تجویز ساختارها و نهادهای محافظ خانواده مانند دین و فرهنگ)، راهبردهای زنانه بهعنوان همسر (استفاده از ظرفیتهای همسرانگی) و راهبردهای معطوف و مربوط به مرد (اولویتبخشیدن به ترجیحات و درخواستهای شوهر) است. حذف خود به نفع زندگی به معنای چشمپوشی از هویت فردی و زنانگی در درجات لازم و اولویتبخشیدن به هویت همسری و مادری است. به این ترتیب زن تلاش میکند به همسر مطلوب شوهر و مادر ایدئال فرزندان تبدیل شود. زن-همسر-مادر، در این رویه زندگی خانوادگی را در معنای روابط همسرانۀ باکیفیت، جلب رضایت شوهر، مدیریت مناسبات والدین و فرزندان، بهویژه حفظ جایگاه پدر نزد آنان و مدیریت بحرانها پایدار نگاه میدارد.https://jwdp.ut.ac.ir/article_107429_2dd34c186747037cd8b0a205a087e00e.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانزن در توسعه و سیاست2538-312424220260622Women Write War: A Thematic Analysis of Women’s Literary and Media Accounts of the Twelve-Day Warزنانهنویسی جنگ: تحلیل مضامین روایتهای ادبی-رسانهای زنان از جنگ دوازدهروزه26529910754910.22059/jwdp.2026.411680.1008606FAفاطمهقاسمپوراستادیار گروه مطالعات اجتماعی، پژوهشکدۀ زن و خانواده، تهران، ایران.0000-0002-0810-0554صغریعاشوریدانشجوی دکتری گروه مطالعات زنان و خانواده، دانشکدۀ سبک زندگی ایرانی-اسلامی، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، تهران، ایران.0000-0003-3660-6218Journal Article20260221The twelve-day imposed war, which occurred with the attack of the Zionist regimeand the direct participation of the US government at dawn on June 13, 2025, produced manifestations of public participation. Although this war was unexpected for the general public, it nevertheless generated scenes, some of which have been documented through the lens of oral history. The aim of this study is to examine the brief notes composed by a collective of female authors regarding the lived experiences of women and their families during the twelve-day war. The primary and secondary themes in these notes were categorized after the initial data was collected using qualitative thematic analysis. The notes under study were those that were published by female authors on the domestic messaging platforms ‘Baleh’ and ‘Eitaa.’ Five secondary themes were identified through the examination of the initial data: ‘emotion-oriented subjectivity,’ ‘feminine analytical historiography,’ ‘conscious role-playing,’ ‘familial cost for the homeland,’ and ‘socio-national responsibility.’ The study’s findings suggest that Iranian women's subjectivity was both active and multifaceted during the twelve-day war. In most of the notes written, Iranian women during the twelve-day war were narrated not as victimized objects, but as subjects with multifaceted agency. The findings underscored the fact that the agency of Iranian women was designed to challenge the enemy’s dominance. The primary objective of Iranian women's resistance against the invading enemy was not merely to safeguard the country's territorial integrity, but also to safeguard the independence of the Iranian human being in their religious-national identity.جنگ تحمیلی دوازدهروزه که با حملۀ رژیم صهیونیستی و مشارکت مستقیم دولت آمریکا در بامداد 23 خرداد 1404 آغاز شد، آثاری از مشارکت مردمی خلق کرد. این جنگ در سطح جامعه غافلگیرانه بود. بااینحال صحنههایی را پدیدار ساخت که برخی از آنها با قلم تاریخ شفاهی به ثبت رسیدهاند. در این پژوهش هدف آن است که یادداشتهای کوتاهی که جمعی از زنان نویسنده از تجربۀ زیستۀ زنان و خانوادههایشان در جنگ دوازدهروزه به نگارش درآوردهاند، بررسی شود. پس از گردآوری دادههای اولیه به روش تحلیل مضمون کیفی، مضامین اولیه و ثانویۀ این یادداشتها دستهبندی شدند. یادداشتها منتشرشده از زنان نویسنده در پیامرسانهای داخلی «بله» و «ایتا» بود. از تحلیل دادههای اولیه، پنج مضمون ثانویه بهدست آمد که عبارتاند از: «سوژۀ عاطفهمحور»، «تاریخنگاری تحلیلی زنانه»، «نقشآفرینی آگاهانه»، «هزینۀ خانوادگی برای وطن» و «مسئولیتپذیری اجتماعی-ملی». نتیجۀ پژوهش بیانگر سوژۀ فعالانه و چندوجهی زنان ایرانی در خلال جنگ دوازدهروزه بود. در عمدۀ یادداشتهای نگارششده، زنان ایرانی در جنگ دوازدهروزه، نه بهعنوان یک ابژۀ قربانیشده، بلکه سوژهای با عاملیت چندوجهی روایت شدهاند. یافتهها بر این اصل تأکید داشت که عاملیت زنان ایرانی در راستای تقابل با سلطۀ دشمن بود. جدال اصلی زنان ایرانی با دشمن مهاجم، نه صرفاً برای حفظ تمامیت سرزمینی کشور، بلکه برای دفاع از استقلال انسان ایرانی در هویت دینی-ملی بروز پیدا کرد.https://jwdp.ut.ac.ir/article_107549_f00b28016cea10cb7e765a15adbe686b.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانزن در توسعه و سیاست2538-312424220260622An Analysis of the Attitudes of Shiraz University Students toward Women’s Social and Political Rights and the Extent to Which These Attitudes Align With the Principles of the Constitution of The Islamic Republic of Iranتحلیل نگرش دانشجویان دانشگاه شیراز به حقوق اجتماعی و سیاسی زنان و میزان انطباق این نگرش با اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران30133110764710.22059/jwdp.2026.411414.1008608FAمحبوبهتوکلیانفارغالتحصیل کارشناسی ارشد گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.0009-0006-5990-3329محمد علیتوانادانشیار گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.0000-0002-2977-892Xخلیلالهسردارنیااستاد گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.0000-0003-2033-2312Journal Article20260223What is the perspective of university students on the extent and nature of women's social and political rights? Also, to what extent does this stance align with the fundamental principles of the Constitution of the Islamic Republic of Iran? Shiraz University students have been utilized as a case study in this investigation. The data were collected using a questionnaire that was created by the researcher and library resources, and the research method is survey-analytical. A multi-stage stratified random sampling method was employed to select 380 individuals from Shiraz University, which comprise the statistical population. The results of the investigation indicated that: 1. From a social perspective, the emphasis on equal pay and financial independence, in addition to equal access to the public sphere, suggests that women's socio-economic rights are being emphasized. Additionally, the emphasis on the division of household labor and joint responsibility in raising children suggests that equality is necessary in the private sphere. It is necessary to incorporate new principles into the constitution or reinterpret it in order to fulfill these demands. 2. The students' attitude from a political perspective affirms the right to equal participation in power, the right to civil protest, and the political empowerment of women, which necessitates a reinterpretation or modification of principles (including Article 113). Consequently, to empower women, a proposal is made to review the interpretation and implementation of the principles of the Constitution with the aim of enhancing social and political rights. Additionally, public education regarding women's citizenship rights and the establishment of women's social and political organizations are proposed.نگرش دانشجویان به ابعاد و قلمرو حقوق اجتماعی و سیاسی زنان چیست؟ و این نگرش تا چه اندازه با اصول قانون اساسی ج.ا.ا انطباق دارد؟ این پژوهش بهعنوان نمونۀ موردی به سراغ دانشجویان دانشگاه شیراز رفته است. روش پژوهش پیمایشی-تحلیلی است و دادهها از طریق پرسشنامۀ محققساخته و منابع کتابخانهای جمعآوری شدهاند. جامعۀ آماری شامل ۳۸۰ دانشجوی دانشگاه شیراز است که با روش نمونهگیری تصادفی طبقهای چندمرحلهای انتخاب شدند. یافتههای پژوهش نشان داد که از منظر اجتماعی علاوه بر دسترسی برابر به عرصۀ عمومی تأکید بر دستمزد برابر و استقلال مالی نشاندهندۀ توجه به حقوق اقتصادی-اجتماعی زنان و تأکید بر تقسیم کار خانگی و مسئولیت مشترک در تربیت فرزندان، نشاندهندۀ توجه به ضرورت برابری در عرصۀ خصوصی است. تحقق این خواستهها نیازمند گنجاندن اصولی جدید در قانون اساسی یا بازتفسیر آن است. از بعد سیاسی نگرش دانشجویان مؤید حق مشارکت برابر در قدرت، حق اعتراض مدنی و توانمندساز سیاسی زنان است که نیازمند بازتفسیر یا تغییر در اصولی (ازجمله اصل 113) است. از اینرو، نهتنها پیشنهاد بازنگری در تفسیر و اجرای اصول قانون اساسی با رویکرد تقویت حقوق اجتماعی و سیاسی پیشنهاد میشود، بلکه آموزش عمومی حقوق شهروندی زنان و همچنین شکلگیری تشکلهای اجتماعی و سیاسی زنان، برای توانمندسازی آنان پیشنهاد میشود.https://jwdp.ut.ac.ir/article_107647_4e2bb3d687c71a654ebd82c5e3f2d9fe.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانزن در توسعه و سیاست2538-312424220260622An Exploration of Parenting Stereotypes among Mothers Who Have Experienced Divorce under the Auspices of the Imam Khomeini Relief Committee: A Qualitative Studyواکاوی اسطورههای والدگی از منظر مادران دارای تجربۀ طلاق تحت پوشش کمیتۀ امداد امام خمینی: یک مطالعۀ کیفی33335210743010.22059/jwdp.2026.411482.1008607FAپگاهباباییکارشناس ارشد مشاوره، گروه مشاوره، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.0009-0002-0103-5961محمد سجادصیدیدانشیار، گروه مشاوره، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.0000-0002-5118-8643زهراسوریکارشناس ارشد مشاوره، گروه مشاوره، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.0009-0002-0136-0414Journal Article20260302The objective of this study was to identify and ascertain the parental beliefs of mothers who have experienced divorce in Kermanshah city. The research was conducted qualitatively and with a phenomenological approach. To achieve this purpose, 10 mothers who had experienced divorce and were responsible for their children were selected through non-random targeted sampling. These mothers were also under the support of the Imam Khomeini Relief Committee in Kermanshah city. Data were collected through in-depth interviews. Three primary themes were identified after the analysis and coding of the interview data. These themes include the mythical parent, mythical child, and the legend of hassle-free separation. Additionally, six sub-themes were identified, including compulsory communication, conditional communication, empowered parent, parental role requirements, social idealism, and child role requirements. Ultimately, the fulfillment of parental myths will result in widespread stress and tension among mothers, which can lead to specific psychological problems such as depression in parents, which in turn can lead to ineffective parenting. Additionally, parental myths will serve as a criterion for judging and evaluating other divorced parents, as well as a criterion for measuring the sense of adequacy and success of mothers with divorce experience.پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تعیین اسطورههای والدگری مادران دارای تجربۀ طلاق در شهر کرمانشاه به روش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی انجام گرفت. به این منظور 10 نفر از مادران دارای تجربۀ طلاق که سرپرستی فرزندان خود را برعهده داشتند و تحت پوشش نهاد حمایتی کمیتۀ امداد امام خمینی (ره) شهر کرمانشاه بودند، به شیوۀ نمونهگیری غیرتصادفی هدفمند انتخاب شدند. گردآوری دادهها از طریق مصاحبۀ عمیق صورت گرفت. پس از تجزیه و تحلیل و کدگذاری دادههای حاصل از مصاحبه، سه مضمون اصلی والد اسطورهای، فرزند اسطورهای و افسانۀ جدایی کمدردسر، به همراه شش مضمون فرعی ارتباط اجباری، ارتباط مشروط، والد توانمند، بایدهای نقش والدینی، ایدئالگرایی اجتماعی و بایدهای نقش فرزندی استخراج شدند. اسطورههای والدگری به معیاری برای سنجش احساس کفایت و موفقیت مادران دارای تجربۀ طلاق و همچنین معیاری برای داوری و قضاوت سایر والدین طلاق میشود. از سوی دیگر باورهای اسطورهای ابزاری برای مادران میشود که نقش مؤثر خود را در والدگری برخلاف نقش همسری ابراز کنند. درنهایت نیز برای تحقق اسطورههای والدگری، استرس و تنش فراگیر در مادران ایجاد میکند؛ تنشی که میتواند مشکلات روانشناختی خاصی مانند افسردگی در والدین را ایجاد کند. این امر نیز بیش از قبل میتواند سبب ناکارآمدی در ایفای نقش والدینی شود.https://jwdp.ut.ac.ir/article_107430_806c3aef904f1a47ece3ff5172283e7f.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانزن در توسعه و سیاست2538-312424220260622The Moderating Role of Career Meaning in the Relationship between the Glass Cliff Phenomenon and the Career Vitality and Development of Teachers’ Studentنقش تعدیلگری معناداری شغلی در ارتباط بین پدیدۀ صخرۀ شیشهای با سرزندگی مسیر شغلی و توسعۀ شغلی دانشجو-معلمان زن35338310753110.22059/jwdp.2026.412547.1008616FAصدیقهرحیمی زمانآبادیدانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.0009-0009-8295-2913حمیدرحیمیدانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.0000-0001-5132-5874Journal Article20260410Despite social, political, and economic progress in recent years, women remain underrepresented in senior management roles compared to men. The glass precipice phenomenon, which has a variety of adverse effects, is a significant impediment to the advancement of women in leadership. This study examined the moderating role of career meaningfulness on the relationship between the glass escarpment and two outcomes: career vitality and career development among female student teachers. The cohort of 1,352 female postgraduate student-teachers at Farhangian University, Isfahan province, was the focus of this descriptive-correlational study. Using Cochran’s formula, 250 participants were selected. Data were collected using four questionnaires measuring glass cliff, career vitality, professional development, and career meaningfulness. Cronbach’s alpha demonstrated that all instruments were reliable, surpassing 0.70. The results indicated that the path coefficient between glass escarpment and career vitality was negative and significant (B=-0.221, t=5.893), whereas the path from career meaningfulness to career vitality was positive and significant (B=0.536, t=13.537). In the glass cliff–vitality relationship, the moderating role of career meaningfulness was positive and significant (B=0.222, t=6.208). Similarly, the path between glass cliff and career development was negative and significant (B=-0.184, t=4.143), and the path from career meaningfulness to career development was positive and significant (B=0.414, t=8.458). The moderating role of career meaningfulness in the glass cliff–development relationship was also positive and significant (B=0.256, t=6.144). In conclusion, the glass cliff phenomenon presents a challenge to the career pathways of female student teachers; however, career meaningfulness can alleviate its negative consequences by increasing intrinsic motivation.در سالهای اخیر با وجود پیشرفتهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی، زنان همچنان کمتر از مردان، در موقعیتهای مدیریت ارشد (مانند مدیرعامل یا هیئتمدیره) حضور دارند. یکی از موانع اساسی ترقی زنان به سمتهای مدیریتی و رهبری، پدیدۀ صخرۀ شیشهای است. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش تعدیلگری معناداری شغلی در ارتباط بین پدیدۀ صخرۀ شیشهای با سرزندگی مسیر شغلی و توسعۀ شغلی دانشجو-معلمان است. پژوهش توصیفی-همبستگی است. جامعۀ آماری مطالعه شامل دانشجو معلمان زن در مقطع تحصیلات تکمیلی دانشگاههای فرهنگیان استان اصفهان به تعداد تقریبی ۱۳۵۲ نفر میشود. حجم نمونه به کمک فرمول کوکران ۲50 نفر بهدست آمد. ابزار پژوهش چهار پرسشنامۀ صخرۀ شیشهای، سرزندگی شغلی، توسعۀ حرفهای و معناداری شغلی بود. پایایی پرسشنامهها از طریق ضریب آلفای کرونباخ، بالای 70/0 محاسبه شد. نتایج نشان داد ضریب مسیر صخرۀ شیشهای و سرزندگی شغلی (221/0-=B، 893/5=t) منفی و معنادار، معناداری شغلی و سرزندگی شغلی (536/0=B، 537/13=t) مثبت و معنادار و نقش تعدیلکنندگی معناداری شغلی در ارتباط بین پدیدۀ صخرۀ شیشهای و سرزندگی شغلی (221/0=B، 208/6=t) مثبت و معنادار است. ضریب مسیر صخرۀ شیشهای و توسعۀ شغلی (184/0-=B، 14/4=t) منفی و معنادار، معناداری شغلی و توسعۀ شغلی (414/0=B، 458/8=t) مثبت و معنادار و نقش تعدیلکنندگی معناداری شغلی در ارتباط بین پدیدۀ صخرۀ شیشهای و توسعۀ شغلی (256/0=B، 144/6=t) مثبت و معنادار است. پدیدۀ صخرۀ شیشهای بهعنوان یک مانع، مسیر شغلی دانشجو-معلمان زن را با چالش مواجه میکند، اما معناداری شغلی با ایجاد انگیزۀ درونی میتواند آثار منفی این پدیده را کاهش دهد.https://jwdp.ut.ac.ir/article_107531_2a97b7d5c2fba6d4158a549e1853cb9d.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانزن در توسعه و سیاست2538-312424220260622Construction of Femininity in the Context of Generational Transformations: A Qualitative Study of Women Born in the 1980s in Yazdبرساخت زنانگی در بستر تحولات نسلی: مطالعۀ کیفی زنان متولد دهۀ ۱۳۶۰ در شهر یزد38541610754610.22059/jwdp.2026.412896.1008620FAفاطمهجعفری نعیمیدانشجوی دکتری جمعیتشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.0000-0002-3930-2693ملیحهعلی مندگاریدانشیار گروه جمعیتشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.0000-0001-9346-9374علیروحانیدانشیار گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.0000-0001-9146-6436محمدترکاشوند مرادآبادیدانشیار گروه جمعیتشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.0000-0003-1655-0464Journal Article20260417The objective of this qualitative study is to elucidate the process of constructing femininity within the context of generational transformations, as evidenced by the lived experiences of women born in the 1980s in Yazd, Iran. The research employs a methodology that is based on the systematic approach of Strauss and Corbin. Data were gathered through semi-structured, in-depth interviews with 23 participants, utilizing purposive and theoretical sampling until theoretical saturation was achieved. Open, axial, and selective coding were implemented systematically during the data analysis process. The results indicate that the participants’ lifeworld was initially shaped by a “channeled life,” which was defined by an alignment between semantic systems and social reality. This alignment was achieved through the collective reproduction of a relatively unified narrative of femininity by culture, family, education, and media. Eventually, a complex process of identity reflexivity was initiated as a result of the profound divergence between women's personal understandings and established lifestyle patterns, which was subsequently caused by fissures in this alignment due to increased higher education, rapid media evolution, and greater social presence. The lifeworld trajectory is imagined as a series of four distinct stages: “complete alignment,” “fracturing,” “significant divergence,” and “reciprocal reflexivity.” The resulting conceptual model, “sinusoidal femininity,” captures the continuous oscillation<em> </em>of this generation between traditional expectations, social imperatives, and individual desires, fluctuating between a hybrid traditional–modern identity and identity confusion.این پژوهش با هدف تبیین فرایند برساخت زنانگی در بستر تحولات نسلی براساس تجربۀ زنان متولد دهۀ ۱۳۶۰ در شهر یزد انجام شده است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر نظریۀ زمینهای با رهیافت نظاممند اشتراوس و کوربین است. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته با ۲۳ نفر از زنان دهۀ شصت ساکن شهر یزد گردآوری شد و نمونهگیری هدفمند و نظری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل دادهها در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام گرفت.<em> </em>نتایج نشان داد زیستجهان این زنان در آغاز در قالب «زیست کانالیزه» و همراستایی میان نظام معنایی و زیست اجتماعی شکل گرفت؛ وضعیتی که در آن فرهنگ، خانواده، مدرسه و رسانه، روایت نسبتاً واحدی از زنانگی را بازتولید میکردند. با گسترش تحصیلات عالی، تحولات رسانهای و افزایش حضور اجتماعی زنان، شکافهایی در این همراستایی پدیدار شده و به واگرایی میان فهم زنان از زنانگی خود و الگوهای زیست تثبیتشدۀ زنانگی انجامیده است که در ادامه، تعامل نظام معنایی و تجربه، به شکلگیری فرایند بازاندیشی هویتی منجر شده است.<em> </em>براساس یافتهها، مسیر زیستجهان زنان دهۀ شصت را میتوان در چهار مرحلۀ «همراستایی کامل»، «ترکخوردگی»، «واگرایی معنادار» و «بازاندیشی دوسویه» صورتبندی کرد. برآیند این امر در قالب الگویی مفهومی با عنوان «زنانگی سینوسی» ارائه میشود که بیانگر نوسان زنان این نسل میان انتظارات سنتی، الزامات اجتماعی و تمایلات فردی است. این الگو نشان میدهد تجربۀ زنانگی در طیفی میان تثبیت هویت ترکیبی سنتی-مدرن و بروز سردرگمی هویتی در نوسان است.https://jwdp.ut.ac.ir/article_107546_918e3e308b85e78502c7232a9c304f40.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانزن در توسعه و سیاست2538-312424220260622Woman, Sharia, and Modernity: A Critical Analysis of Gendered Themes in Akhundzadeh’s Dramatic Works and Writingsزن، شریعت و تجدد: تحلیل انتقادی مضامین جنسیتی در آثار نمایشی و مکتوبات آخوندزاده41744610746910.22059/jwdp.2026.412398.1008623FAامیرمهاجر میلانیاستادیار گروه فقه و حقوق، پژوهشکده زن و خانواده، قم، ایران.0000-0002-0988-4653علیبیدلیدانشجوی دکتری مطالعات زنان، دانشکده مطالعات اجتماعی دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.0009-0000-7078-0207Journal Article20260422One of the few early Qajar intellectuals who acknowledged the of the traditional gender order on the perpetuation of Iran’s traditional society was Mirza Fatali Akhundzadeh. Previous research has frequently overlooked a critical examination of the relationship between these views and his overarching anti-religious macro-project, despite the availability of numerous studies. The objective of this investigation is to investigate the fundamental inquiry: how are the ostensibly progressive themes concerning women in Akhundzadeh’s works formulated within a radical secular discourse, and how do they relate to his project of de-religionization? This article employs the theoretical frameworks of “Feminist Critical Discourse Analysis” and “Postcolonial Feminism” within a two-stage methodological design to examine gender themes in his plays, <em>Maktubat-e Kamal al-Dawla</em>, and philosophical essays in order to elucidate this discursive connection.
The findings of the first stage (descriptive) that 20 fundamental themes can be distilled into five organizing themes, which include the deprivation of liberty, monogamy, gender equality, female autonomy, and the recognition of their status, as well as hijab. These themes superficially appear to be in accordance with the discourse of Western modernity. Nevertheless, the second-stage (critical) analysis reveals that these themes actually construct a single overarching theme: the “instrumental reconstruction of woman as an object of modernity,” which is wholly in service of the radical project of the “complete abrogation of Sharia.” The article concludes that Akhundzadeh’s approach was effective in criticizing discriminatory traditions; however, its exclusive reliance on Western Enlightenment discourse rendered it a radical ideology that lacked an epistemological connection to the indigenous and religious capacities of Iranian society.میرزا فتحعلی آخوندزاده از معدود روشنفکران آغازین عصر قاجار بود که به تأثیر نظم سنتی جنسیت بر بازتولید جامعۀ سنتی ایران پی برد. با وجود بررسیهای متعدد، پژوهشهای پیشین غالباً از تحلیل انتقادی رابطۀ این آرا با پروژۀ کلان دینستیزانۀ او غفلت کردهاند. این پژوهش درصدد پاسخ به این پرسش اساسی است که مضامین ظاهراً پیشرو دربارۀ زن در آثار آخوندزاده، چگونه در دل یک گفتمان سکولار افراطی صورتبندی شده و چه پیوندی با کلانپروژۀ دینزدایی او دارد. این مقاله با هدف تبیین این ارتباط گفتمانی و با بهرهگیری از چارچوب نظری «تحلیل گفتمان انتقادی فمینیستی» و «فمینیسم پسااستعماری» در یک طرح روششناختی دومرحلهای، مضامین جنسیتی را در <em>نمایشنامهها</em>، <em>مکتوبات کمالالدوله</em> و <em>مقالات فلسفی</em> بررسی میکند. یافتههای مرحلۀ اول (توصیفی) نشان میدهد ۲۰ مضمون پایه ذیل پنج مضمون سازماندهنده (شامل حجاب بهمثابۀ سلب آزادی، تکهمسری، برابری جنسیتی، خودبنیادی زنان و بازشناسی منزلت آنان) قابلاستخراج است که در ظاهر همسو با گفتمان مدرنیتۀ غربی بهنظر میرسد. اما تحلیل مرحلۀ دوم (انتقادی) آشکار میکند که این مضامین درواقع یک مضمون فراگیر واحد، یعنی «بازسازی ابزاری زن بهمثابۀ ابژۀ مدرنیته» را برمیسازد که تماماً در خدمت پروژۀ رادیکال «نسخ کامل شریعت» عمل میکند. مقاله نتیجه میگیرد که رویکرد آخوندزاده، اگرچه در نقد سنتهای تبعیضآمیز مؤثر بود، اما بهدلیل اتکای انحصاری به گفتمان روشنگری غربی، حامل نوعی ایدئولوژی افراطی بود که با ظرفیتهای بومی و دینی جامعۀ ایران پیوند معرفتی نداشت.https://jwdp.ut.ac.ir/article_107469_b805d9c957e97677a7085c501c1de2f5.pdf