Document Type : Research Paper

Authors

1 Assistant Professor Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran

2 Master student of sociology, University of Tehran

Abstract

This article analyzes the role of "hijab" in the orientation of active political and social forces in the movement of nationalizing the oil industry in the late twentieth decade (1941-1951). The community in the twentieth century, and especially the evolutions of the late decade, is influenced by two categories of international and national trends: The first is the "colonial turn", and the emergence of a new world order after World War II, as well as the Islamic revival as a result of the decline of national monarchies in Islamic countries. The second is the revival of the repressed social and political forces after Reza Khan's ouster, and the revision of the political and social strategies of the modern nationalist forces to overcome the crisis of legitimacy resulted from Reza Khan's authoritarian nationalism. The article will indicate how the issues of women have evolved amid the controversy over oil and elections in the evolutions of the last decade. This will explain three strategies for the issue of hijab among political and social forces. The strategiies are political ignorance of hijab, the strategy of social ineffectiveness of hijab, and the strategy of obligating hijab. In this article, the sources and positions of the National Front of Iran, the Tudeh Party of Iran, the Islamic Mojahedin Society and the Jamiat Fadaiyan-e-Islam have been referred as the first-hand historical and oral history sources.

Keywords

[1] آبراهامیان، یرواند (1389). تاریخ ایران مدرن، ترجمۀ محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی.
[2] ــــــــــ (1396). ایران بین دو انقلاب: درآمدی بر جامعه‏شناسی سیاسی ایران معاصر، ترجمۀ احمد گل‏محمدی و محمدابراهیم فتاحی ولیلایی، تهران: نی.
[3] اتابکی، تورج (1390). دولت و فرودستان: فراز و فرود تجدد آمرانه در ایران و ترکیه، ترجمۀ آرش عزیزی، تهران: ققنوس.
[4] افشار، ایرج (1358). مصدق و مسئله حقوق و سیاست، تهران: زمینه.
[5] امینی، داوود (1381). جمعیت فداییان اسلام و نقش آن در تحولات اجتماعی‌ـ سیاسی ایران، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
[6] توکلی، آفرین (1390). «دولت مصدق و سازمان‏های زنان»، مندرج در: اتحادیه، منصوره و شیرین بیانی (1390). زن در تاریخ ایران معاصر (از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی). تهران: کویر، ص183ـ201.
[7] جعفریان، رسول (1396). جریان‏ها و سازمان‏های مذهبی‌ـ سیاسی ایران (از روی کار آمدن محمدرضا شاه تا پیروزی انقلاب اسلامی)، تهران: علم.
[8] حزب توده (1360). اسناد و دیدگاه‏ها (حزب تودۀ ایران، از آغاز پیدایی تا انقلاب بهمن 1357)، تهران: حزب توده.
[9] حسینیان، روح‏الله (1385). بازخوانی نهضت ملی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
[10] خلیلی، احمد (1385). «آیت‏الله کاشانی و استعمارستیزی»، یادمان آیت‏الله ابوالقاسم کاشانی، ش16، ص 57ـ58.
[11] دارالفکر [به کوشش گروهی از هواداران نهضت اسلامی ایران در اروپا] (1358). روحانیت و اسرار فاش‌نشده از نهضت ملی شدن صنعت نفت، قم: دارالفکر.
[12] داور، علی‌اکبر (1302). «یادداشت یومیه»، مجلة مرد آزاد، س اول، تهران.
[13] دلوز، ژیل (1390). نیچه و فلسفه، ترجمۀ عادل مشایخی، تهران: نی.
[14] رامی، مرجان (1390). «بررسی جایگاه زنان در ساختار اجتماعی ایران طی سال‌های 1320ـ1326»، مندرج در: اتحادیه، منصوره و شیرین بیانی (1390). زن در تاریخ ایران معاصر (از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی)، تهران: کویر، ص275ـ293.
[15] روزنامة اطلاعات، 15/10/1331، ش 7993، ص 7.
[16] روزنامۀ جهان زنان، 3/8/1331، ش 47، ص 1 و 3.
[17] روشن‌نهاد، ناهید (1384). مدارس اسلامی در دورة پهلوی دوم، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
[18] زائری، قاسم؛ یوسفی‏نژاد، فاطمه (1398). «بررسی چگونگی تجدیدنظر در قانون «کشف حجاب» در مقطع 1320ـ1322 با تکیه بر مقاومت‏های فردی و نهادی»، زن در توسعه و سیاست، دورة 17، ش 2، ص 173ـ192.
[19] ساناساریان، الیز (1384). جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از 1280 تا انقلاب 1357)، ترجمۀ نوشین احمدی خراسانی، تهران: اختران.
[20] سعید، بابی (1390). هراس بنیادین (اروپامداری و ظهور اسلام‏گرایی)، ترجمۀ غلامرضا جمشیدیها و موسی عنبری، تهران: دانشگاه تهران.
[21] سیاوشی، سوزان (1380). لیبرال‏ ناسیونالیسم در ایران، ترجمۀ علی‏محمد قدسی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
[22] صابری، شیدا (1397). ایران در جنگ جهانی دوم، تهران: ققنوس.
[23] صفا، اسدالله (1385). «آیت‏الله کاشانی و فداییان اسلام»، یادمان آیت‏الله ابوالقاسم کاشانی، ش 16، ص 76ـ78.
[24] طاهری، حجت‏الله (1383). خاطرات نیره‏سادات احتشام رضوی (همسر شهید نواب صفوی)، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
[25] طبری، احسان (1367). کژراهه (خاطراتی از تاریخ حزب توده)، تهران: امیرکبیر.
[26] عسگری، ساره؛ شوهانی، سیاوش (1388). «جدال موافقان و مخالفان حق رأی زنان برای شرکت در انتخابات»، مجلة پیام بهارستان، دورة2، س2، ش 8، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
[27] عنایت، حمید (1380). اندیشة سیاسی در اسلام معاصر، ترجمۀ بهاءالدین خرمشاهی، تهران: خوارزمی.
[28] فوکو، میشل (1381). «نیچه، تبارشناسی، تاریخ»، ترجمة نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، مندرج در: (کهون، لارنس (1381). متن گزیده‏های مدرنیسم و پست‏مدرنیسم، ترجمة عبدالکریم رشیدیان و دیگران، تهران: نی.
[29] فیروز، مریم (1358). گفتاری چند دربارة زن، تهران: شرکت سهامی خاص انتشارات توده.
[30] کاتوزیان، همایون (1371). مصدق و نبرد قدرت در ایران، ترجمۀ احمد تدین، تهران: رسا.
[31] کاشانی، ابوالحسن (1385). «ناگفته‏هایی از سلوک سیاسی آیت‏الله کاشانی»، یادمان آیت‏الله ابوالقاسم کاشانی، ش 16، ص 23ـ31.
[32] کچویان، حسین (1384). تطورات گفتمان‏های هویتی ایران: ایرانی در کشاکش با تجدد و مابعد تجدد، تهران: نشر نی.
[33] کدی، نیکی (1369). ریشه‏های انقلاب ایران، ترجمۀ عبدالرحیم گواهی، تهران: قلم.
[34] کریمی، بهنام (1385). آسیب‏شناسی نهضت ملی ایران1325ـ1332، تهران: قصیده‌سرا.
[35] کیانوری، نورالدین (1371). خاطرات نورالدین کیانوری، تهران: اطلاعات.
[36] کی استوان، حسین (1327). سیاست موازنة منفی در مجلس چهاردهم: با یک مقدمه در مورد سیر تاریخی مشروطیت ایران، تهران: نشر [روزنامه] مظفر.
[37] میزبانی، مهناز (1381). خاطرات شهید سیدمحمد واحدی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
[38] نجاتی، غلامرضا (1366). جنبش ملی‌شدن صنعت نفت و کودتای 28 مرداد 1332، تهران: شرکت سهامی انتشار.
[39] نواب صفوی، سیدمجتبی (1357). جامعه و حکومت اسلامی (اعلامیه فداییان اسلام یا کتاب راهنمای حقایق)، تهران: نذیر.
[40] Geir, Lundestad (1990). The American “Empire” (And Other Studies of U.S. Foreign Policy in a Comparative Perspective), New York: Oxford University Press.
[41] Ikenberry, G. John (2005). “Power and liberal order: America's postwar world order in transition”, International Relations of the Asia-Pacific, Volume 5, Issue 2, PP 133–152.
[42] Mahdi, ali akbar (2004). “The Iranian women's movement: a century long struggle”, The Muslim World, October, Vol. 94, 427-448.
[43] Paidar, Parvin (1995), Women and Political Process in Twentieth-Century Iran, UK: Cambridge Press.