Document Type : Research Paper


sociology, social sciences, university of tehran, tehran. iran.


The policy of Compulsory "Unveiling" was implemented in January 1936 (Dāy 1314) as the official policy of the First Pahlavi Regime, and accordingly, women were forced to unveil by the police force. In September 1943, during the Second Pahlavi era, the government ordered to eliminate the term "compulsory" in this policy. This article is studying the resistance of social actors, in particular women's agency, to the implementation of this law and will show that in three main periods, from 1927 to 1935, and from 1935 to 1941, and from 1941 to 1943, three different forms of resistance against unveiling has been formed. The beginning of World War II in 1939 and the occupation of Iran by the Allies in 1941 are the most important structural changes that have provided context for action of social actors. The Second Pahlavi required that the clergy (Ulamā) support his monarchy or at least they do not disagree with it. This is another important change that helps the institutional revival of the clergy as an important power in topic of hijab. The article will show that there is no uniform and planned process in confronting women with "Unveiling" whereas this is resulted from the historical and social dispersed forces which provides the context for "Return to Hijab" in 1943. Women pursue a set of strategies against the policy of unveiling such as positive resistance and innovation in clothing design, negative resistance and physical conflict with police officers, immigration, staying at home and social deprivation, as well as petitioning for legal authorities. During the course of this resistance and return, the next discourse of hijab is formed such as "Hijab as Freedom" or the responsibility of the government to promote hijab. The Foucault method of analyzing historical trends, and first-hand documents, and official reports of the police and the Ministry of Interior, and oral history at the aforementioned time periods has been used in this paper.


Main Subjects

[1] آبراهامیان، یرواند (1389). تاریخ ایران مدرن، ترجمة محمدابراهیم فتاحی‌زاده، تهران: نی.
[2] ــــــــــ (1396). ایران بین دو انقلاب: درآمدی بر جامعه‏شناسی سیاسی ایران معاصر، ترجمة احمد گل‏محمدی و محمدابراهیم فتاحی ولیلایی، تهران: نی.
[3] آشنا، حسام‏الدین (1371). خشونت و فرهنگ، اسناد محرمانة کشف حجاب (1313ـ1322)، تهران: شقایق.
[4] ــــــــــ (1384). از سیاست تا فرهنگ: سیاست‏های فرهنگی دولت در ایران (1320ـ1304)، تهران: سروش.
[5] اتابکی، تورج (1385). تجدد آمرانه: جامعه و دولت در عصر رضاشاه، ترجمة مهدی حقیقت‏خواه، تهران: ققنوس.
[6] استادملک، فاطمه (1367). حجاب و کشف حجاب در ایران، تهران: مؤسسۀ مطبوعاتی عطائی.
[7] اسماعیلی، حمیدرضا (1386). دین و سیاست در اندیشة سیاسی معاصر، تهران: پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
[8] امینی، علیرضا (1381). تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در دوران پهلوی، تهران: صدای معاصر.
[9] بامداد، بدرالملوک (1347). زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، تهران: ابن‌سینا.
[10] پهلوی، محمدرضا (1347). مأموریت برای وطنم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
[11] جعفری، مرتضی؛ اسماعیل‏زاده، صغری؛ فرشچی، معصومه (1373). واقعة کشف حجاب (اسناد منتشرنشده از واقعة کشف حجاب در عصر رضاخان)، تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.
[12] جعفریان، رسول (1380). رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، ج 1، قم: دلیل ما.
[13] خطیبی، حسین (1382). رنج رایگان (خاطرات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی دکتر حسین خطیبی)، تهران: نوگل.
[14] زائری، قاسم (1393). «دیرینه‏شناسی بی‏حجابی در ایران»، زن در توسعه و سیاست، ش 45، ص 153ـ186.
[15] سنجر، فریدون (1370). حاصل چهل سال خدمت 1316ـ1355: خاطراتی مجمل از پاره‏ای ناهنجاری‏های تلخ در گذشتة نیروی هوایی، تهران: پروین.
[16] صادقی، فاطمه (1392). کشف حجاب: بازخوانی یک مداخلة مدرن، تهران: نگاه معاصر.
[17] صلاح، مهدی (1384). کشف حجاب، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‏های سیاسی.   
[18] فوکو، میشل (1381). نیچه، تبارشناسی، تاریخ، ترجمة نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، مندرج در: (کهون، لارنس (1381) متن گزیده‏های مدرنیسم و پست‏مدرنیسم، ترجمة عبدالکریم رشیدیان و دیگران، تهران: نی).
[19] مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات (1378). تغییر لباس و کشف حجاب به روایت اسناد، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.
[20] مکی، حسین (1374). تاریخ بیست‌سالة ایران، ج 4، تهران: علمی.
[21] مؤسسة فرهنگی قدر ولایت (1373). حکایت کشف حجاب 1 و 2، تهران: مؤسسة فرهنگی قدر ولایت.
[22] واحد، سینا (1361). قیام گوهرشاد، تهران: وزارت ارشاد اسلامی.
[23] هدایت، مهدیقلی (1329). خاطرات و خطرات، تهران: رنگین